ABD-Türkiye Vergi Anlaşması: Çifte Vergilendirmeyi Önleme

ABD ve Türkiye arasındaki çifte vergilendirmeyi önleme anlaşması, her iki ülkede faaliyet gösteren girişimciler için önemli avantajlar sunar. Bu yazıda anlaşmanın detaylarını inceliyoruz.

Vergi Anlaşması Nedir?

Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (Double Taxation Treaty), iki ülke arasında aynı gelirin iki kez vergilendirilmesini önlemek için yapılan uluslararası sözleşmedir.

Anlaşmanın Amaçları

Çifte vergilendirmeyi önlemek: Aynı gelire iki ülkede vergi ödenmesini engeller

Vergi kaçakçılığını önlemek: Bilgi paylaşımı sağlar

Yatırımları teşvik etmek: Düşük stopaj oranları ile

ABD-Türkiye Anlaşması

• İmza Tarihi: 28 Mart 1996
• Yürürlük: 19 Aralık 1997
• Kapsamı: Gelir vergileri

Anlaşmanın Kapsamı

Kapsanan Vergiler

ABD Tarafı:

• Federal gelir vergileri
• Eyalet ve yerel gelir vergileri (bazı durumlarda)

Türkiye Tarafı:

• Gelir vergisi
• Kurumlar vergisi

Kapsanan Kişiler

• Türkiye mukimleri
• ABD mukimleri
• Her iki ülkede vergi mükellefi olanlar

Önemli Maddeler

Madde 4: Mukim Tanımı

Türkiye Mukimi Kimdir?

• Türkiye'de sürekli ikamet eden
• Türkiye'de vergi mükellefi olan
• Türkiye'de yaşam merkezi bulunan

Tie-Breaker Kuralları:

Her iki ülkede de mukim sayılırsanız, sırasıyla bakılır:

Sürekli ev

Hayati menfaatler merkezi

Mutad ikamet

Vatandaşlık

Madde 5: İşyeri (Permanent Establishment)

İşyeri Sayılan Durumlar:

• Şube ofisi
• Fabrika
• Maden veya doğal kaynak çıkarım yeri
• 12 aydan uzun inşaat projesi

İşyeri Sayılmayan Durumlar:

• Depolama tesisi
• Satın alma ofisi
• Reklam ve bilgi toplama

Madde 7: Ticari Kazançlar

Temel Kural:

Ticari kazançlar yalnızca mukim olunan ülkede vergilendirilir.

İstisna:

Diğer ülkede işyeri (PE) varsa, o ülke de vergileyebilir.

Türk Girişimciler İçin:

• Türkiye'de yaşayan LLC sahibi
• ABD'de işyeri yoksa
• Sadece Türkiye'de vergilendirilir

Madde 10: Temettüler

Standart Oran (Anlaşmasız): %30 Anlaşma Oranları:

• Genel: %15
• Kurumsal yatırımcı (%10+ sahiplik): %5

Örnek:

Temettü: $10,000
Anlaşmasız stopaj: $3,000 (%30)
Anlaşmalı stopaj: $1,500 (%15)
Tasarruf: $1,500

Madde 11: Faiz

Standart Oran (Anlaşmasız): %30 Anlaşma Oranı: %10 Muafiyetler:

• Devlet tahvillerinden elde edilen faiz
• Bazı banka mevduatları

Madde 12: Gayrimaddi Hak Bedelleri (Royalty)

Standart Oran (Anlaşmasız): %30 Anlaşma Oranı: %10 Kapsam:

• Telif hakları
• Patent lisansları
• Ticari marka kullanımı
• Yazılım lisansları

Madde 14: Serbest Meslek Kazançları

Temel Kural:

Serbest meslek kazançları yalnızca mukim olunan ülkede vergilendirilir.

İstisna:

Diğer ülkede sabit yer (fixed base) varsa veya 183 günden fazla kalınırsa.

Türk Freelancerlar İçin:

• Türkiye'den ABD müşterilerine hizmet
• ABD'de sabit yer yoksa
• ABD vergisi yok (anlaşma ile)

Madde 15: Ücretler

183 Gün Kuralı:

• 12 aylık dönemde 183 günden az kalış
• Ödeme ABD dışından
• ABD işyeri tarafından yüklenmemişse
• Sadece mukim olunan ülkede vergilendirilir

Madde 23: Çifte Vergilendirmenin Önlenmesi

Türkiye'de Uygulama:

ABD'de ödenen vergi, Türkiye'deki vergiden mahsup edilir.

ABD'de Uygulama:

Foreign Tax Credit ile Türkiye'de ödenen vergi mahsup edilir.

Vergi Anlaşması Avantajlarından Yararlanma

W-8BEN Formu

Stopaj indirimi için W-8BEN formunu doğru doldurun:

• Part II'de Türkiye'yi belirtin
• İlgili madde numarasını yazın
• İndirimli oranı talep edin

Form 8833: Treaty-Based Return Position

Bazı durumlarda Form 8833 gerekir:

• Vergi beyannamesinde anlaşma pozisyonu alıyorsanız
• Geliri anlaşmaya dayanarak muaf tutuyorsanız

Belgeleme

Gerekli belgeler:

• Türkiye mukimlik belgesi (GİB'den)
• W-8BEN formu
• Gelir kaynağı belgeleri

Pratik Senaryolar

Senaryo 1: Türkiye'den ABD'ye Danışmanlık

Durum:

• Türkiye'de yaşıyor
• ABD şirketine danışmanlık veriyor
• Yıllık $50,000 gelir

Analiz:

• Serbest meslek kazancı (Madde 14)
• ABD'de sabit yer yok
• ABD vergisi: $0 (anlaşma ile)
• Türkiye'de beyan edilmeli

Senaryo 2: ABD Hisselerinden Temettü

Durum:

• Türkiye'de yaşıyor
• ABD borsasında hisse senedi
• Yıllık $5,000 temettü

Analiz:

• Temettü geliri (Madde 10)
• W-8BEN ile %15 stopaj
• Stopaj: $750
• Türkiye'de beyan edilmeli (mahsup ile)

Senaryo 3: ABD LLC ile Türkiye'ye Hizmet

Durum:

• ABD LLC sahibi
• Türkiye'deki şirketlere yazılım satıyor
• Yıllık $100,000 gelir

Analiz:

• Ticari kazanç (Madde 7)
• Türkiye'de işyeri yok
• Türkiye vergisi: $0
• ABD vergilendirmesi: LLC yapısına göre

Sık Yapılan Hatalar

1. Anlaşmayı Bilmemek

Anlaşma avantajlarını kullanmamak ciddi vergi kaybına yol açar.

2. Yanlış Form Doldurmak

W-8BEN yerine W-9 veya eksik Part II doldurmak.

3. Belgeleme Eksikliği

Mukimlik belgesi almamak veya saklamamak.

4. Beyan Etmemek

Türkiye'de dünya geneli gelir beyan yükümlülüğünü görmezden gelmek.

Anlaşmanın Sınırları

Kapsanmayan Durumlar

• Sosyal güvenlik (ayrı anlaşma var)
• Veraset ve intikal vergisi
• Eyalet ve yerel vergiler (çoğu durumda)

Anlaşma Alışverişi (Treaty Shopping)

Sadece anlaşma avantajı için yapay düzenlemeler:

• IRS tarafından reddedilebilir
• Limitation on Benefits (LOB) kuralları

LOB Maddeleri

Anlaşma avantajlarını sınırlayan kurallar:

• Gerçek ticari faaliyet şartı
• Sahiplik yapısı şartları
• Aktif işletme şartı

Güncel Gelişmeler

BEPS ve MLI

OECD'nin BEPS projesi kapsamında:

• Anlaşma alışverişini önleme
• Minimum vergilendirme standartları
• Bilgi değişimi protokolleri

Dijital Vergilendirme

Dijital hizmetlerin vergilendirilmesi tartışmaları:

• Henüz anlaşmaya yansımamış
• Gelecekte değişiklik olabilir

Clemta ile Vergi Anlaşması Danışmanlığı

Vergi anlaşması karmaşık bir alandır. Clemta olarak:

• Anlaşma uygulanabilirliği analizi
• Stopaj optimizasyonu
• Mukimlik belgesi desteği
• Form hazırlama (W-8BEN, Form 8833)

Vergi anlaşması avantajlarınızı en üst düzeye çıkarın.